کلیاتی در باب رفتار سازمانی
رفتار سازمانی در یک نگاه کلی
رفتار سازمانی علم مطالعه و کاربرد دانش درباره نحوه برخورد مردم، افراد و گروهها در سازمانها میباشد. این کار با رویکرد سیستمی انجام میشود. یعنی روابط بین مردم و سازمانها را در ارتباط با کل افراد، گروهها، سازمانها و سیستمهای اجتماعی تشریح مینماید و هدف آن دستیابی به اهداف انسانی سازمانی و اجتماعی با ایجاد روابط بهتر میباشد. رفتار سازمانی رشتهای در حال رشد میباشد، بعنوان دپارتمان مطالعات سازمانی در اکثر دانشگاهها وجود دارد و دانشگاههای زیادی ، نیز در حال تدریس می باشند. روشهای مورد استفاده برای مطالعه سازمان به دو دسته کمی و کیفی تقسیم میشوند. این نکته قابل توجه است که روشهای کمی در بخشهای دیگری از علوم اجتماعی پایه ریزی شدهاند.
نگرش ها و ادراکات فردی
نگرش حالتى ذهنى حاکى از تمایل است و بر پاسخ هاى فرد به تمامى موضوعات و موقعیت هایى که با آن در ارتباط است، تأثیرى جهت دار یا پویا دارد . نگرش ها، در زمینه سازى و شکل دهى به رفتارها، ایجاد انگیزش ها، ارضاى نیازها و جهت دهى به گرایش ها تأثیر دارند .
هر نگرش از سه بعد زیر تشکیل می شود:
- بعد شناختى (باور): مربوط به باورهای گوناگون و آگاهانه افراد نسبت به یک موضوع است.
- بعد عاطفى (گرایش): شامل عواطف و احساساتی است که بر اثر مواجهه با یک موضوع در شخص برانگیخته شده و ارزیابی او را از آن موضوع مشخص میکند.
- بعد رفتارى (عمل): شخص در برخورد با موضوع موردنظر بهگونه معینی رفتار میکند.
به عنوان مثال، نگرش فرد به یک بازیگر ممکن است حاوی بعد شناختی باشد که او را یک بازیگر خوب میداند. بعد عاطفی آن ممکن است شیفتگی فرد به بازی آن بازیگر باشد و بعد رفتاری، آن است که فرد همواره آماده تماشای فیلم های وی است.
ادراک عبارت است از فرایند پیچیده آگاهی یافتن از اطلاعات حسی و فهم آنها همچنین، ادراک، فرایندی است که افراد، به وسیله آن، پنداشتها و برداشتهایی را که از محیط خود دارند، تنظیم و تفسیر می کنند و بدین وسیله، به آنها، معنی می دهند؛ ولی، ادراک می تواند که با واقعیت عینی، بسیار متفاوت باشد. غالباً، افراد از امری واحد، برداشتهای متفاوتی دارند. می توان گفت که رفتار مردم، به نوع ادراک، پنداشت یا برداشت آنها (و نه واقعیت) بستگی دارد.
یادگیری
یادگیری کارکردیست که با آن، دانش، رفتار ها، توانمندی ها یا انتخاب های نو یا موجود به ترتیب درک یا تقویت و اصلاح میشوند، که شاید به یک تغییر بالقوه در ترکیب داده ها، عمق دانش، رویکرد یا رفتار نسبت به نوع و گستره ی تجارب منجر شود. توانایی یادگیری در دسترس انسان ها، جنبندگان و گیاهان و انواعی از ماشین ها قرار دارد. روند یادگیری در طول زمان، منحنی یادگیری را دنبال مینماید. یادگیری به صورت آنی انجام نمیشود، بلکه بر پایه دانسته های گذشته رشد میکند. بر همین پایه، دید ما یادگیری میتواند در راستای یک روند تعریف شود تا مجموعه ای از دانش شیوه ی انجام و گزاره هایی بر مبنای واقعیت باشند. یادگیری در نهایت به تغییراتی می انجامد که معمولا دائمی هستند.
انگیزش
انگیزش به فرآیندهایی ارتباط دارد که به رفتار، نیرو و جهت میدهد. این فرآیندها عبارتند از: نیازها، شناختها، هیجانها و رویدادهای بیرونی. نیازها با شرایط درونی فرد که برای ادامهی زندگی و رشد و سلامتی ضروری است، مرتبط است. شناختها، عقاید، باورها و رویدادهای ذهنی، انتظارات و خودپنداره را شامل میگردد که نحوهی تفکّر را بیشتر نشان میدهد. هیجانها، به صورت پدیدههای ذهنی، زیستی، هدفمند و اجتماعی و چند بعدی هستند. رویدادهای بیرونی، مشوّقهایی است که رفتار فرد را نیرومند میسازد و به سمت رویدادهایی هدایت میکنند، گرچه ممکن است این رویدادها از پیامدهای مثبت یا آزاردهنده خبر دهند.
رضایت شغلی و تعهد سازمانی
رابطه بین رضایت شغلی و تعهد سازمانی یکی از موضوعات اساسی و از جمله مسایل مهم در علم مدیریت است که کانون مباحثات فراوان در میان محققان بوده است. بهبود رضایت شغلی، بهبود تعهد سازمانی را به همراه دارد. به دلیل نقش حساس سازمان مالیاتی در میان سازمانهای دیگر، تغییرات آن دارای اهمیت بسیاری است.
مدیریت استرس
کسانی که برای توسعه مهارتهای خود وقت میگذارند، طبیعتاً در پی تغییر دادن وضعیت خود و محیط خویش هستند و اتفاقاً هر نوع تلاشی برای تغییر، میتواند به تحمیل استرس های درونی و استرس های بیرونی منتهی شود.
اشتغال به مدیریت و سرپرستی دیگران هم، از جمله عوامل استرس زایی است که میتواند بر تمام جنبههای زندگی فرد، سایه بیندازد.مسئولیت داشتن به خودی خود میتواند استرس ایجاد کند و طبیعتاً تلاطمهای محیطی و چالشهای محیط کار هم میتواند بر استرس شغلی بیفزاید.
در چنین شرایطی اگر یک مدیر در مدیریت استرس توانمند نباشد، این ناآرامی و تنش درونی بر روی همکاران و مجموعه او هم سایه میاندازد و مشکلات حاشیهای سازمان را افزایش میدهد.
مبانی رفتار سازمانی
شاید بتوان مدیریت رفتار سازمانی یا Organizational Behavior را یکی از کلیدیترین و زیربناییترین درسها در دورههای مدیریتی از جمله دوره MBA دانست مدیریت رفتار سازمانی یا Organizational Behavior یکی از درسهای پایه مدیریت است که سالهاست در بیشتر دورههای مدیریتی در سراسر جهان، آموزش داده میشود. البته این را هم باید بگوییم که طی یک یا دو دههی اخیر، رفتار سازمانی به شکل ویژهای مورد توجه قرار گرفته و اهمیت رفتار سازمانی را بیش از پیش به رسمیت شناختهاند.
وقتی می گوییم رفتار سازمانی، باید تعریف خودمان را از واژهی سازمان مشخص کنیم و بگوییم سازمان چیست.
سازمان را میتوان مجموعهای از افراد در نظر گرفت که در کنار هم و با هماهنگی هم کار میکنند تا به هدفهای فردی و جمعی خود برسند.
رفتار سازمانی در این نقطه متولد میشود. تلاش انسانها برای ایجاد همگرایی و همسویی بین انسانها و ساختارهای انسانی. بین فرد و سازمان. طوری که با کمترین هزینه و اصطکاک، خواستههای همه تامین شود. در واقع رفتار سازمانی، بررسی رفتار انسانها در محیط سازمانی و بررسی رفتار سازمانها در محیط اقتصادی و اجتماعی است.
ادامه دارد..........
